Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2024 – Những thử nghiệm đầu tiên

Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2024, tour trải nghiệm sáng tạo được đưa vào như một cấu phần trải nghiệm song song với triển lãm và chương trình nghệ thuật. Các tuyến tour được thiết kế xoay quanh những công trình lịch sử trọng điểm của thành phố, đồng thời cũng là các địa điểm tổ chức hoạt động lễ hội, bao gồm bảo tàng, nhà hát, trường đại học và một số không gian công cộng lần đầu hoặc hiếm khi mở cửa cho công chúng.

Các tour không xuất hiện như hoạt động phụ trợ, mà được đặt như một lớp thử nghiệm trong việc “đọc” thành phố bằng trải nghiệm có dẫn dắt. Mỗi tour được xây dựng theo tuyến, có kịch bản nội dung rõ ràng, gắn trực tiếp với không gian lễ hội và các công trình lịch sử đang được “kích hoạt” bằng các thực hành sáng tạo đương đại.

Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2024. Ảnh: BTC

Điểm đáng chú ý là cách các tour kết nối di sản, sáng tạo và con người trong cùng một hành trình. Một số tuyến tập trung vào trục kiến trúc – lịch sử, đi qua các công trình như Bắc Bộ Phủ, Nhà hát Lớn Hà Nội, Bảo tàng Lịch sử Quốc gia hay Đại học Tổng hợp. Nội dung tour không dừng ở việc giới thiệu niên đại hay phong cách kiến trúc, mà mở rộng sang câu chuyện sử dụng không gian qua các thời kỳ, vai trò của công trình trong đời sống chính trị – văn hóa, cũng như cách các hoạt động sáng tạo trong lễ hội tạo ra sự đối thoại với những lớp ký ức đó.

Song song với các tuyến kiến trúc, một số tour được thiết kế theo hướng trải nghiệm giám tuyển. Ở những hành trình này, người dẫn tour không chỉ là hướng dẫn viên du lịch mà có sự tham gia của kiến trúc sư, nhà nghiên cứu, nghệ sĩ hoặc người thực hành sáng tạo. Cách dẫn này giúp người tham gia tiếp cận thông tin theo chiều sâu chuyên môn, đồng thời nhìn rõ hơn logic lựa chọn địa điểm, cách tổ chức trưng bày và mối liên hệ giữa tác phẩm với không gian đô thị xung quanh.

Lễ hội cũng là bối cảnh để thử nghiệm ứng dụng công nghệ vào tổ chức tour. Công chúng có thể tiếp cận thông tin, đặt tour và thanh toán trực tuyến, đồng thời thử các công cụ hỗ trợ cá nhân hóa hành trình như lựa chọn chủ đề quan tâm, nhịp độ tham quan hoặc hình thức trải nghiệm. Điều này cho thấy tour sáng tạo đang được tiếp cận như một sản phẩm văn hóa – dịch vụ có thiết kế, thay vì chỉ là hoạt động dẫn đoàn truyền thống.

Mặt khác, các tour tại Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2024 đóng vai trò như một phép thử về năng lực phối hợp. Quá trình vận hành thực tế đặt ra hàng loạt câu hỏi cụ thể về cấp phép, giới hạn tiếp cận di tích, thời lượng tham quan và cách chia sẻ giá trị giữa đơn vị tổ chức, cơ quan quản lý, đơn vị lữ hành, đội ngũ sáng tạo và công chúng. Những câu hỏi này được bộc lộ qua thực tiễn, thay vì chỉ nằm ở mức định hướng chính sách.

Từ những thử nghiệm này, tour sáng tạo tại lễ hội mở thêm một cách tiếp cận di sản cho người tham gia, hướng tới xây dựng chuỗi trải nghiệm có dẫn dắt, có nội dung và có thiết kế, trở thành một phần của “hạ tầng mềm” trong thành phố sáng tạo.

Cấu trúc trải nghiệm di sản theo lớp ở Tour “Ký ức Cột cờ”

Từ các thử nghiệm trong khuôn khổ lễ hội, một số mô hình tour tiếp tục được phát triển thành sản phẩm độc lập. Tour “Ký ức Cột cờ” là một ví dụ cho cách cấu trúc lại trải nghiệm di sản theo lớp, kết hợp tham quan kiến trúc, trưng bày tư liệu, trình diễn nghệ thuật và ứng dụng công nghệ.

Lộ trình tour dẫn du khách đi qua các tầng của Cột cờ Hà Nội, mỗi tầng gắn với một lớp thông tin về lịch sử, kiến trúc và bối cảnh sử dụng của công trình qua các thời kỳ. Song song với tuyến tham quan vật lý, không gian trưng bày chuyên đề “Cột cờ Hà Nội và khát vọng hòa bình” cung cấp thêm tư liệu lịch sử, hình ảnh và nội dung diễn giải.

Một góc check-in dành cho khách trải nghiệm tour “Ký ức Cột cờ”. Ảnh: Ý Yên/Lao động

Điểm nhấn của tour là chương trình trình diễn nghệ thuật ngắn, sử dụng sân khấu hóa, âm nhạc và hình ảnh để tái hiện các mốc lịch sử quan trọng, từ “Toàn quốc kháng chiến” đến thời khắc “Tiếp quản Thủ đô”. Phần kết của tour được thiết kế như một trải nghiệm nhẹ, với tiệc trà, không gian chụp ảnh và quà lưu niệm di sản.

Tổng thể, tour cho thấy một nỗ lực chuyển dịch từ hình thức tham quan tuyến tính sang hành trình có nhịp điệu, nơi tri thức và cảm xúc được tổ chức theo trình tự rõ ràng.

Các hành trình du lịch di sản tại Thủ đô

Dự án “Các hành trình du lịch di sản trong TP. Hà Nội” tiếp cận tour di sản từ nền tảng nghiên cứu và dữ liệu. Bốn hành trình trong dự án không được xây dựng như những tour tham quan rời rạc, mà như bốn cách đọc khác nhau về cùng một đô thị.

• Hành trình “Thăng Long Tứ trấn” kết nối các đền trấn trong hệ thống bảo hộ của kinh thành xưa, cho phép người tham gia quan sát sự chồng lớp giữa cấu trúc tâm linh cổ và cảnh quan đô thị hiện đại.
• “Hành trình các đền thờ Mẫu” phản ánh cách tín ngưỡng Tam phủ tồn tại và lan tỏa trong đời sống đô thị qua nhiều khu vực khác nhau.
• “Hành trình đình thờ Tổ nghề” gắn di sản kiến trúc với lịch sử phường hội và ký ức nghề trong khu phố cổ.
• “Hành trình chùa Hà Nội” tiếp cận Phật giáo như một dòng chảy liên tục trong tiến trình đô thị hóa.

Dự án mở ra cách tiếp cận mới: biến Hà Nội thành một “bảo tàng sống” giữa thời đại số. Ảnh: VOV

Thông qua ứng dụng H-Heritage và hệ thống mã QR tại các điểm tham quan, người dùng có thể truy cập hồ sơ khoa học, hình ảnh tư liệu, video và bản đồ tương tác ngay tại chỗ. Cách tổ chức này cho phép tour vận hành linh hoạt, phục vụ đồng thời du lịch, giáo dục và nghiên cứu, thay vì chỉ dừng ở trải nghiệm ngắn hạn.

“Hà Nội trải nghiệm mới”: Đi bộ để hiểu sâu Hà Nội

Trong hệ sinh thái tour trải nghiệm đô thị tại Hà Nội, “Hà Nội trải nghiệm mới” hiện phát triển hai dạng Walking Tour với mục tiêu và cấu trúc khác nhau.

Walking Tour thường tập trung vào việc đọc không gian đô thị thông qua quan sát, lắng nghe và đối thoại. Các tour như “Dạo đêm Hà Nội” hay “Kiến trúc Nhà tập thể – Lối sống kiểu mẫu” dẫn người tham gia tiếp cận lịch sử, kiến trúc và đời sống đô thị thông qua tuyến phố, con người và bối cảnh sử dụng không gian. Dạng tour này không đi sâu vào thực hành thủ công mà đặt trọng tâm vào việc hiểu cấu trúc và nhịp sống của thành phố.

Song song với đó, Walking Tour Artisan mở rộng trải nghiệm sang chiều sâu của thực hành nghề. Bên cạnh việc đi bộ và tìm hiểu lịch sử phố nghề, người tham gia trực tiếp quan sát quy trình, thử thao tác cơ bản cùng nghệ nhân và tự tạo ra một sản phẩm mang dấu ấn cá nhân. Các tour như “Hồn thêu trong phố”, “Hương sắc Kẻ Chợ’ hay “Thếp bạc lên sơn” cho thấy cách di sản nghề được đưa vào trải nghiệm bằng cả tri thức, kỹ năng và cảm giác chạm.

Việc song song phát triển hai dạng Walking Tour cho thấy cách tiếp cận linh hoạt với di sản đô thị, cho phép công chúng tham gia ở nhiều mức độ khác nhau, từ quan sát đến thực hành.

Hanoi City Map and Tours: Thiết kế hành trình theo chủ đề

Hanoi City Map and Tours tiếp cận tour như một trải nghiệm giáo dục và đa giác quan. Các chương trình được thiết kế theo tuyến và chủ đề, kết hợp tri thức, quan sát đô thị và hoạt động tương tác, với quan điểm: Câu chuyện văn hóa nên được kể bởi chính những người đang sống và thực hành nó.

Nhóm phân tách sản phẩm thành Locaventure dành cho khán giả phổ thông và Eduventure dành cho học sinh hoặc người muốn đi sâu hơn. Tour Phố Hàng tập trung đọc hệ thống phố nghề như một bản đồ ký ức đô thị, trong khi Tour Đêm Hà Nội tiếp cận thành phố qua nhịp sống và cảm giác không gian sau hoàng hôn, bao gồm cả các trải nghiệm ánh sáng và hoạt động văn hóa ban đêm.

Nhìn tổng thể, các mô hình tour sáng tạo tại Hà Nội cho thấy sự dịch chuyển từ trải nghiệm điểm đến sang hành trình có cấu trúc. Di sản trong các tour này không còn đứng riêng lẻ, mà được đặt trong mối liên hệ không gian, lịch sử và đời sống đương đại. Đây là dấu hiệu cho thấy khả năng hình thành một hạ tầng trải nghiệm mềm, nơi thành phố kể câu chuyện về chính mình bằng những hành trình được thiết kế cẩn trọng và có chiều sâu.